Navigation Menu+

Her Eve 100Mb Fiber İnternet Rüyası Türkiye’de Nasıl Gerçekleşir?

Tem 4, 2010 / Sektör Takibi

Yunus Çelebiler

 TurkNet Fiber Hizmetler Ürün Müdürü Yunus Çelebiler, fiber internet rüyasını bizler için anlattı. Anlamlandırmaya çalıştığım bu dünya hakkında yararlı bilgiler ve sektördeki son gelişmeleri okuyabilirsiniz.

Ülkemizin telekomünikasyon sektöründeki yeni trend, yeni nesil telekom operatörlerin kendi fiber optik kablo ağlarını tesis etmeleridir. Bu yazı size bu trendin arkasındaki sebepleri ve trendin nereye ulaşacağını açıklamayı hedefliyor. Yeni nesil operatörlerin fiber optik altyapı yatırımlarının altında hem güçlü bir altyapı kurmak, hem bu altyapı sayesinde elde edilen fiyat avantajı sağlamak, hem de şimdiye kadar sunulmayan ve sunulamayan hizmetleri sunabilmek yatıyor. Fakat hatırlatmakta fayda var ki telekom hizmetinde, verilen hizmet kalitesi, işletim kalitesi, en az kullanılan altyapının kadar önem taşıyor.

Veri Akış Erişimi Basamağı

Altyapıyı iyi işletmek de kullanılan altyapı kadar önemlidir

Bunu anlamak için telekomünikasyon sektörünü, otobüs taşımacılığı sektörüyle kıyaslayabiliriz. Bu açıdan bakıldığında telekomünikasyon hizmetlerini otobüs seferlerine benzetebiliriz. Bilindiği üzere otobüs taşımacılığında seferin zamanında düzenlenmesi, otobüsün konforlu olması ve önceden rezervasyon yapabilmenize imkân sağlanması gibi birçok hizmet içeriyor. Tekerleklerin altındaki asfaltlı otoyol ise bu hizmetin sadece bir parçasıdır, ancak tabii ki kaçınılmaz bir parçasıdır. Verdiğimiz telekomünikasyon hizmetleri de tıpkı otobüs hizmeti gibi kalite (SLA), tek fatura, yönetilen hizmetler (managed services), özel sanal ağ (VPN), ve istediğiniz bant genişliğinin tahsisi gibi birçok hizmet içeriyor. İletişimin üzerinden geçtiği kablo altyapısı ise bunun sadece bir parçasıdır.

Nasıl ki otobüs hizmetinde yolun dışında otobüs, terminal ve dinlenme tesisi gibi bir takım donanım ve altyapı gerekiyorsa, telekomünikasyon hizmeti vermek için de kablo altyapısı dışında router, switch, sonlandırma cihazları, POP noktaları ve veri merkezleri gibi bir takım donanımlara ve altyapıya sahip olmak gerekiyor. Yeni nesil telekom operatörleri bu altyapıyı senelerdir inşa ediyor. Son zamanlarda ise kendi fiber optik kablolarını yani kendi otoyollarını da tesis ediyor.

 Peki, otobüs firmaları kendi yollarını inşa etmediği halde neden yeni nesil telekom operatörleri kendi fiber optik altyapısını tesis ediyor? Çünkü ülkemizin fiber optik altyapıya ihtiyacı var. Hem şehirleri birbirlerine yedekli olarak bağlamak hem de şehir içlerindeki işyerlerine ve konutlara kadar genişbant internet hizmeti taşımak için fiber optik kablo döşememiz gerekiyor.

 Adım, adım: Telekom altyapısında yatırım merdiveni

Aklınıza “yeni nesil operatörler, nasıl bir anda Türkiye’nin her bir dört köşesinde fiber optik kablolarını döşeyebilecekler ki?” sorusu gelebilir. Telekomünikasyon altyapısı kurmak konusunda, Türkiye de dahil olmak üzere bütün dünyada bir yatırım merdiveni söz konusu. Bu yatırım merdiveninin ilk basamağı ise Veri Akış Erişimi’dir. Kısaca VAE adı verilen, yurtdışında ise “Bitstream Access” denilen bu basamağı TurkNet 2007 senesinde tamamladı ve Türkiye’de ADSL hizmetini kendi yönettiği IP omurgası üzerinden sunan ilk operatör oldu. Ardından ise diğer yeni nesil telekom operatörleri de VAE’ye geçti.

YAPA Basamağı

Yatırım merdiveninin ikinci ve üçüncü basamakları ise Yerel Ağın Paylaşıma Açılması (YAPA, İngilizcesi Local Loop Unbundling – LLU) ve Toptan Hat Kiralama (Wholesale Line Rental) uygulamalarını kapsıyor. YAPA’ya tamamen geçildiği zaman yeni nesil operatörler santrallerde kendi yatırımlarını yapıp, kendi cihazlarını yerleştirip, ADSL abonelerine 8Mb’den daha hızlı genişbant hizmeti gibi çeşitli hizmetler verebilecek. TurkNet izin verilen sayılı yerlerde YAPA’ya geçti ancak mevcut mevzuat bu alanda yapılacak yatırımları desteklemek için uygun olmadığından YAPA kullanımı yavaş ilerliyor. Toptan Hat Kiralama mevzuatı ise Türkiye’de henüz düzenlenmemiş.

 Yine de Türkiye’de faaliyet gösteren alternatif işletmeciler, yatırım merdiveninin basamaklarını atlayarak dördüncü basamak olan fiber optik kablo ağı tesis ediyor. Ancak “YAPA” ve “Toptan Hat Kiralama”ya dikkatinizi çekmek istiyorum, çünkü ancak bu basamaklardan geçerek, yani bu basamaklarda ciddi bir müşteri sayısına ulaşarak, fiber optik altyapı verimli bir hale getirilebilir ve hızla tesis edilebilir.

Toptan Hat Kiralama Basamağı

Son not: Geçiş hakkı ve Tesis paylaşımı

Telekomünikasyon altyapılarının kurulması için “geçiş hakkı” ve “tesis paylaşımı” konuları da büyük önem taşıyor. Geçiş hakkı, işletmecilerin altyapı kuracakları (kablo döşeyecekleri) güzergâhlar üzerindeki haklarını belirlerken, tesis paylaşımı daha önceden yapılmış olan kablo geçirme tesislerinin kullanılmayan bölümlerinin belirli bir ücret karşılığında yeni işletmecilere kullandırılması esasına dayanıyor.

Başka ülkelerde altyapı yatırımı destekleniyor ve ülkede genişbant hizmetinin herkese sunulmasını sağlamak için şehiriçi ve şehirlerarası altyapı geçiş hakları bedelsiz veriliyor. Veya çok cüzi miktarda sabit bir tarife veya tavan ücret uygulanıyor. Ülkemizde ise Karayolları, Devlet Demiryolları ve Belediyeler gibi kamu kuruluşları, geçiş hakkı ve tesis paylaşımını kendi kurumları için bir gelir kaynağı olarak kullanmak isteyerek yatırıma mani oluyorlar. Kendilerine bir külfet getirmediği halde, fiber optik kablo döşeyecek işletmecilerden ihale yolu ile yüksek meblağlar isteyip, karşılığında tekel hakkı vermek istiyorlar.

 Halbuki fiber optik kablo yatırımı, bu kurumların hizmet verdiği vatandaşlara hizmet sunmak için yapılıyor. ABD’de fiber optik kablo yatırımının yerel ekonomilerin gelişmesini desteklediğini gösteren araştırmalar var. Şöyle ki şirketler fiber altyapısı olan yerlere yerleşiyor ve fiber optik altyapı kullanabilen firmalar daha çok iş yapabiliyor.

 Dolayısıyla geçiş hakkı konusunda kamu kuruluşları rasyonel ve ülke yararına uygun davrandıkları takdirde sektörde yapılan yatırımların hız kazanacağına ve böylece ekonomiye önemli bir katkı sağlanacağına inanıyoruz. Bu noktada siyasi iradenin desteğini bekliyoruz.

Yeni Nesil Altyapı

Hedef: Her eve Fiber

Alternatif operatörlerin altyapılarını geliştirmek tüketiciye ne faydası olacak? Bunun cevabı bulmak için Amerika’ya, Avrupaya bakabiliriz: evlere 20Mb, 50Mb, 100Mb internet hızları, IPTV hizmetleri, İnternet+Telefon ikili paketleri.  Yani yıllardır hepimizin istediği ama alamadığımız genişbant hizmetleri. BTK, yeni nesil operatörlerin altyapı yatırım merdiveninin basamakları engellemediği sürece ülkemiz gerçek anlamda bu hizmetlere yeni nesil operatörler ile ulaşacaktır.

Paylaş